شناختی بر اقلیم استان فارس

http://ulduztourism.com/images/stories/iran/fars/fars-1.jpg

آب و هوا

درجه حرارت و میزان بارندگی

اقلیم استان فارس

در استان فارس، تحت تاثیر ویژگی های توپوگرافیک،سه ناحیه آب و هوایی مشخص پدیدار شده است :
- ناحیه کوهستانی شمال، شمال باختر و باختر
دارای زمستان های سرد معتدل و پوشش گیاهی قابل توجه می باشد. میزان بارندگی این ناحیه در حدود 400 تا 600 میلی متر در سال گزارش شده است.
- ناحیه مرکزی
این ناحیه درزمستان ها آب و هوای نسبتا معتدل توام با بارندگی و در تابستان ها، هوایی گرم وخشک دارد. آب و هوای این ناحیه به علت بارندگی نسبی ارتفاعات، نسبت به شمال و شمال باختر وضعیتی کاملا متفاوت دارد، میزان باران این ناحیه بین 200 تا 400 میلی متر در سال است. شهرهای شیراز، کازرون، فسا و فیروزآباد در این ناحیه قرار گرفته اند.
- ناحیه جنوب و جنوب خاوری
به علت کاهش ارتفاع و پهنای جغرافیایی و نحوه استقرار کوه ها، میزان بارندگی این ناحیه درفصل زمستان نسبت به دو فصل بهار و پاییز کم تر می باشد. هوای این ناحیه در زمستان ها معتدل و در تابستان ها بسیار گرم و میزان بارندگی سالانه آن 100 تا 200 میلی متر است. شهرهای لار، اوز و خنج جزو این ناحیه خشک به شمار می روند.
بر اساس گزارش سال 1371 ایستگاه سینوپتیک شیراز، متوسط حرارت این شهر 85/16 درجه و حداکثر و حداقل مطلق دمای آن به ترتیب 2/92 و 74/4 درجه سانتی گراد است. بر اساس همین گزارش، متوسط میزان بارندگی ماهانه منطقه 45/48 میلی متر است که حداکثر آن با 2/184 میلی متر در آذرماه و حداقل آن با صفر میلی متر در ماه های تیر، مهر و آبان است. متوسط رطوبت نسبی این ناحیه حداکثر 5/84 و حداقل 5/12 درصد می باشد. تعداد روزهای یخبندان در طول سال نیز 34 ورز گزارش شده است.
استان فارس تحت تاثیر بادهای شمالی، باختری، جنوبی و محلی نیز قرار دارد، به طوری که جریان توده های هوایی آن به چهار گروه تقسیم می شود:

بادهای شمالی
که از سیبری به ایران می وزند و بسیار سرد و خشک هستند و باعث برودت هوا در زمستان، به ویژه در مناطق کوهستانی می شود.

بادهای باختری
که از اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه به سوی ارتفاعات زاگرس می وزند و جزو بادهای باران آوری هستند که سبب ریزش برف و باران می شوند. این بارندگی از اواسط بهار ادامه پیدا می کند.

توده های هوای جنوبی
که از عربستان به سوی استان فارس می وزند. این توده های گرم و خشک هستند و سبب افزایش دما در تابستان می شوند. بادهای محلی که از سمت کوهستان به دشت می وزند عکس این مسیر را می پیمایند. نام یکی از آن ها باد قهره است که در ممسنی در امتداد رودخانه فهلیان می وزد.

رودخانه ها، چشمه ها، آبشارها و ... استان فارس
آب ها
محدوده استان فارس به دلیل تنوع اقلیمی و ساختارهای جغرافیایی طبیعی فضاهای خاص و منحصر به فردی را دارا می باشد. منابع آبی استان فارس به دو دسته آب های زیرزمینی و آب های روان تقسیم می شود که در ذیل به برخی از این منابع روان و جاری اشاره می گردد.
رودخانه ها و آبشارها
رودخانه و حواشی آن ها همواره یکی از کانون های تفرجگاهی و شکارگاهی و صیادی ورزشی محسوب می شوند، برخی از مهم ترین این رودخانه ها عبارتند از: کر، پیرآب، شادکام، شش پیر ، شورجهرم ، شور لار، دالکی و ...
مهم ترین آبشارهای این منطقه نیز عبارتند از: آبشاردشتک ابرج، آبشار مارگون.

چشمه ها
چشمه های طبیعی و چشمه های آب گرم به دلیل آب درمانی و تفرجگاهی از نظر صنعت گردشگری و گذراندن اوقات فراغت از اهمیت بسیاری برخوردار هستند که برخی از آن ها عبارتند از: چشمه رچی، چشمه خارگان، چشمه بالنگان (حاجی آباد)، چشمه قدمگاه، چشمه چویو، چشمه ساسان، چشمه ابوالمهدی، چشمه شش پیر، چشمه پلنگان، چشمه جونجان (جونون)، چشمه محمد رسول الله، چشمه بناب قادر آباد، چشمه آتشکده، چشمه تنکاب، چشمه حنیفقان، چشمه آب گرم، چشمه آب گرم سراب بهرام، چشمه اسری، چشمه برن هیر، چشمه براق ، چشمه تاسک، چشمه حاجت، چشمه سراب سیاه، چشمه سراب شیر، چشمه کان زرد، چشمه سرگ چینه، چشمه گنجینه، چشمه میل اژدها و چشمه مردگان.

دریاها، سدها، جزیره ها و... استان فاس
دریاچه ها و تالاب ها
دریاچه های زیادی در استان فارس وجود دارد که برخی از آن ها دارای آب شیرین هستند. این دریاچه ها عبارتند از: دریاچه کافتر(شادکام)، دریاچه مهارلو، دریاچه پریشان(فامور)، دریاچه طشت، دریاچه بختگان ، دریاچه و تالاب ارژن

کوه ها، غارها، دشت ها و... استان فارس

کوه ها و غارها
جهت عمومی کوه های این استان شمال خاوری – جنوب باختری است و هر چه از طرف شمال به جنوب پیش می رویم از ارتفاع کوهستان به طور عمومی کاسته می شود. عمده ترین ارتفاعات این استان در مناطق خاوری قرار گرفته است. برای درک بهتر ناهمواری های این استان، کوه های این منطقه به: 7 رشته تقسیم بندی می گردد:
1- کوه هایی که از آباده شروع شده و از جنوب بوانات گذشته و به کوه سفید متصل می گردد و تا کوه گور سفید با ارتفاع 2806 متر می رسد.
2- رشته کوه هایی که از چهار دانگه شروع شده از شمال ارسنجان و نیریز گذشته و تا دره رود شور امتداد دارد. قلل مهم این سلسله کوه، دال نشین 3500 متر، کوه سر سفید 3164 متر، کوه داراب 3530 متر و کوه فرک 2825 متر است.
3- رشته کوه های شمالی شیراز که از شمال دریاچه مهارلو و شهرستان فسا گذشته به کوهستان داراب منتهی می گردد، قلل مهم آن کوه بمو به ارتفاع 2661 متر، کوه احمدی به ارتفاع 2871 متر و کوه خرمان 2300 متر است.
4- رشته کوه هایی که از شمال کازرون، جویم، لار و فیروز آباد و جنوب جهرم گذشته به جبل هرمز در شمال بندر خمیر منتهی می شود، از قلل مرتفع این سلسله عبارت است از: کوه عبدی به ارتفاع 3111 متر در باختر کتل پیر زن، کوه سفید به ارتفاع 3018 متر و کوه هرمز با ارتفاع 2836 متر.
5- رشته کوه هایی که از بلوک ماهور و خشت شروع شده از جنوب فراشبند گذشته در خاور رود مند به کوهستان محال اربعه از جنوب قیر و کارزین و خنج گذشته به کوهستان جنوبی لار منتهی می گردد.
6- رشته کوه هایی که از خاور برازجان شروع شده از شمال خورموج، بم و مرودشت گذشته به بستک منتهی می شود.
7- رشته کوه های تنگستان که از خاور بوشهر شروع شده و به موازات خلیج فارس امتداد پیدا کرده و به کوهستان شمال بندر لنگه منتهی می شود.
کوه های سفید، گر، خرمن کوه، تودج و قله بل برخی از مهم ترین قلل استان فارس هستند.

دشت ها و دره ها
استان فارس از دشت ها و دره های زیادی برخوردار است که به علت داشتن طبیعت زیبا در پیرامون خود، گردشگاه های طبیعی و جذابی را تشکیل داده اند این
دره ها و تنگ ها عبارتند از: تنگ خانی، تنگ هرایز، تنگ بوان، تنگ الله اکبر، تنگ بستانک ( بهشت گمشده ) ، تنگ ایج، تنگه لای تاریک، تنگ استهبان، تنگ پلنگان، تنگ لای زنگان، تنگ زی طشت، تنگ جزین یا گزین، تنگ خرقه و تنگ براق.

ژئوتوریسم استان فارس
زمین شناسی
چین خوردگی در استان فارس کم تر بوده و حالت اولیه خود را نیز از دست نداده است. در این ناحیه قلل و فرورفتگی ها اغلب به موازات یکدیگر واقع شده اند و به دلیل بارندگی، رودخانه های بزرگ و دره های وسیع در آن یافت نمی شود. در کوه های استان فارس طبقات ایوسن، توده های عظیمی را تشکیل می دهد. زاگرس در نواحی خوزستان، لرستان و فارس برروی سنگ های شیستی، آهکی و مارنی و تشکیلات جوان تر متعلق به دوره کرتاسه شیست ومارن تشکیل شده که دارای سنگواره پالیوسن «Paleocene» می باشد. بعد از مدتی محیط رسوبی عمیق تر شده و لایه های آهکی به وجود آمده همراه با مارن «Marn» و شیست «Shist» می باشند. در حوضه رسوبی زاگرس رسوب گذاری از دوره الیگوسن به میوسن هم چنان ادامه داشته و سازند آهک آسماری تشکیل می شده است. در این سازند دو بخش تبخیری و ماسه سنگی شناخته شده است. بر روی سازند آهک آسماری، سازند فارس به طور هم شیب قرار دارد که قسمت زیرین آن گچی بوده و مانع اصلی خروج مواد نفتی شده است. در سازند فارس رخساره های نرم تنان، خار پوستان، مرجان ها و میکرو فسیلها مختلف دیده شده است. بنابراین سن گروه فارس به طور کلی میوسن و قسمتی از پلیوسن می باشد.

پوشش گیاهی استان فارس
پوشش گیاهی
پوشش گیاهی استان فارس را درختان جنگلی و گیاهان دارویی و صنعتی تشکیل می دهد، مهم ترین گونه های درختی این استان عبارتند از: بادام کوهی، بنه و بلوط و برخی از گیاهان دارویی و صنعتی که شیرین بیان، گل گاوزبان، کتیرا، آنغوزه و گون برخی از این گونه ها هستند. مناطق حفاظت شده استان فارس رویشگاه بسیاری از گونه های گیاهی منطقه می باشند. پارک ملی بمو واقع در شمال شهر شیراز از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی و قابل اهمیت است و تا کنون بالغ بر 280 گونه گیاهی در آن شناسایی و نمونه برداری شده است.

حیات وحش و مناطق حفاظت شده استان فارس
استان فارس به دلیل تنوع اقلیمی خاص از گونه های جانوری متفاوتی برخوردار است. این گونه ها شامل پستانداران، پرندگان و آبزیان می شوند.
زیستگاه هاو مناطق حفاظت شده موجود در استان محل زندگی بسیاری از این جانوران می باشند، منطقه شکار ممنوع توت سیاه ، منطقه شکار ممنوع بصیران ، پارک ملی بمو و منطقه حفاظت شده هرمودلار برخی از این مناطق می باشند.

اطلاعات کلی

موقعیت و وسعت:

استان فارس، استانی در جنوب ایران که مرکز آن شیراز می‌باشد. پارس (قوم) دسته‌ای از نژاد آریایی که کوه‌های قفقاز را به پایین آمده و در استان فارس امروزی ساکن شدند. امپراتوری پارس (هخامنشیان) کشوری که در ۵۵۰ ق.م توسط کورش تاسیس شد که معادل کلمهٔ فارس (پارس) ایران امروزی است و رومیان و اروپاییان آن را پرشیا می‌نامند

آب و هوا:

سه توده هوای مختلف استان فارس را تحت تاثیر قرار می‌دهند، اول توده هوای مدیترانه‌ای که از روی دریای مدیترانه به سمت کوه‌های زاگرس می‌آیند و موجب بارش‌هایی به صورت برف (در مناطق مرتفع شمالی و شمال‌غرب) و باران می‌شوند؛ دوم توده هوای سودانی که در فصل زمستان از مرکز کم‌فشار سودان شکل گرفته و با فعال شدن بر روی دریای سرخ، استان فارس را تحت تاثیر قرار داده و باعث بارش در بیشتر نقاط استان می‌گردد؛ سوم توده هوای گرم عربستان که در فصل تابستان از سمت شبه جزیره عربستان به سمت استان وزیده و باعث گرما، ورود ذرات گرد و خاک به استان و کوتاه شدن دوره فصل بهار می‌گردد

ویژگیهای فرهنگی و اجتماعی

مراسم ها:

عقيقه
از جمله رسوم معمول در بين دواني ها، يکي هم رسم عقيقه است. عقيقه در عربي به معني موي شکم نوزاد در هنگام تولد است. معني ديگر آن، ذبح گوسفند در هفتمين روز تولد نوزاد است. شايد اين رسم در گذشته در روز هفتم انجام مي شد، اما امروزه موعد خاصي براي آن قائل نيستند و در هر فرصتي که دست داد، آن را تدارک مي بينند. انجام اين کار ممکن است تا هفت سالگي کودک هم به تعويق بيفتد. اما تا هنگام مراسم عقيقه نبايد موي سر کودک تراشيده شود.

عروسي درخت نارنج
در شيراز رسم بر اين است که اگر درخت نارنجي که در خانه است، نارنج کم بدهد يا اصلاً ندهد، آن را عروس کنند و برايش مراسم عروسي بگيرند. براي اين کار، ابتدا زن صاحب خانه، زنان همسايه را دعوت به عروسي درخت نارنج مي کند، همه در يک زمان مشخص در خانه جمع مي شوند و زن صاحبخانه اره اي را بر مي دارد تا شاخه هاي درخت را ببرد. يکي از زنان همسايه جلو مي آيد و ضامن درخت مي شود. سپس تور بسيار نازکي روي درخت مي کشند، شکر پنير روي درخت مي پاشند، کِل مي زنند، واسونک مي خوانند و شادي مي کنند و بر اين باورند که آن درخت، سال بعد در فصل بهار، بار نارنج خواهد داشت.

آب مقدس حوض ماهي ها
تا 50 سال پيش در فارس، سه حوض ماهي در شيراز، فسا و زرقان وجود داشت اما با خشک شدن حوض ماهي فسا اکنون دو حوض داير است. مراسمي که براي اين دو حوض ماهي وجود دارد، تقريباً مشابه است.
از زير کوه سعدي، چشمه اي بيرون مي آيد که چند چاه براي استفاده از آن در خانه هاي بالادست آرامگاه حفر شده است. حوض ماهي آرامگاه سعدي، هم سطح زمين و مظهر قنات و چشمه است. ترديدي وجود ندارد که پيش از زمان سعدي، و حتي در ايران باستان، اين آب جريان داشت و مقدس بود. به همين دليل سعدي براي اين آب اهميت قايل بود. براساس نوشته «ابن بطوطه» که دوبار در سال هاي 725 و 748 هـ.ق، (بار اول حدود سي سال پس از درگذشت سعدي) به شيراز آمده بود، سعدي اين حوض هشت ضلعي را ساخته است

دین و زبان:

دین بیشتر مردم فارس ، اسلام است . طبق سرشماری سال 1375 مسلمانان استان فارس 3.799.833 نفر هستند . پیروان مذهب شیعه 12 امامی بیشتر مردم فارس را تشکیل می دهند و از اهل تسنن گروهی در شهرستان لار زندگی می کنند . از پیروان ادیان رسمی 1097 زرتشتی ، 318 نفر مسیحی و 3758 نفر کلیمی در فارس به سر می برند که بیشتر آنها در شهر شیراز زندگی می کنند

زبان رسمی مردم استان فارس، مانند زبان رسمی ایران، فارسی دری است. پیش از اسلام زبان ایرانیان زبان پهلوی بوده‌است. از قرن دوم و سوم زبان دری که ریشه‌ای کهن داشته جای زبان پهلوی را گرفت و توجه حکومت و نویسندگان و شعرا به آن موجب شد که به صورت زبان رسمی درآید. همچنین زبان ترکی در میان عشایر قشقایی و زبان عربی در میان عشایر عرب صحبت می‌شود. برخی بر این اعتقادند که کل زبان‌ها و لهجه‌ها در این استان به شدت تحت تاثیر حکومت کریم خان زند بوده و به عبارتی می‌توان گفت گویش‌ها و لهجه‌ها تحت تاثیر زبان لری در این استان بوده، به گونه‌ای که بسیاری از کلمات لری در این استان و حتی لهجه شیرازی رواج دارد.

گویش‌های استان فارس به لحاظ غنای فرهنگی و تحولات جغرافیایی و تاریخی از نظر تعدد و تنوع گویش‌ها در ایران بی‌نظیر است. گویش‌های شناسایی شده عبارتند از: گویش مرودشتی، گویش لری محسنی، گویش ترکی قشقایی و همچنین گویش‌های مانند لارستانی و خنجی، قشقایی، سیوندی، دوانی و لری و اردکانی و کهمره ای(بککی) نیز در این استان رواج دارد. که گویش اردکانی در ایران منحصربه‌فرد بوده واین گویش باز مانده از پارسی پهلوی‌است. گویش مردم سیوند فارس به دلیل آمیخته نشدن با عربی و تعلق به زبان‌های ایرانی شاخهٔ شمال غربی درخور اهمیت است. گویش لارستانی که با زبانهای فارسی، لری و تاتی هم‌خانواده‌ است. عشایر قشقایی به زبان ترکی قشقایی سخن می‌گویند. زبان ترکی قشقایی و آذربایجانی از یک خانواده‌اند. گویش لری نیز در شهرستان‌های ممسنی، رستم و بخش‌هایی از سپیدان و بخش هایی از کازرون و فراشبند و مرودشت (درودزن- کامفیروز) و شهر شیراز رواج دارد

موسیقی:

در بخش موسیقی می‌توان به عاشقان قشقایی، چنگیان و ساربانان اشاره کرد. موسیقی بومی ایل قشقایی با نام عاشیق‌ها، چنگیان و ساربانان درآمیخته و در این میان موسیقی عاشیقی از جایگاه والایی برخوردار‌است، موسیقی عاشیقی کهن و گسترده است و با شعر فولکوریک درآمیخته‌است عاشیق‌ها برای رویدادهای غمناک و شاد نوایی دارند. در هنر عاشیقی، حماسه و در شعر آن نیز عرفان مقامی ‌شایسته دارد. پیشینه مکتوب شعر و ادبیات در میان ایل قشقایی به بیش از ۲۵۰ سال پیش می‌رسد. اشعار شاعران گمنام سینه به سینه نقل می‌شود و به گنجینه فولکلوریک قشقایی‌ها غنا می‌بخشد. شعر قشقایی را همه‌جا می‌خوانند در عروسی، در عزا و در زمان شادی و غم. شعر عروسی‌ها همراه پایکوبی و شعر عزا همراه با حزن و اندوه خوانده می‌شود. رقص‌های محلی و بومی‌ قشقایی‌ها نیز که با آهنگ جنگ‌نامه توأم است عمدتاً به صورت گروهی اجرا می‌شود و در این میان رقص چوب به لحاظ شیوهٔ اجرا و حرکات ریتمیک اجراکنندگان آن، از جذابیت خاصی برخوردار‌است. پوشاک مردمان فارس به دلیل گوناگونی فرهنگی، بسیار متنوع است و از میان آن‌ها می‌توان به قبا(آرخالق)، شال و چقه که پوشاک مردان عشایر کوهمره سرخی‌است، اشاره کرد

پوشاک:

لباس‌های محلی مردان و زنان قشقایی نیز جاذبه‌های خاصی دارد و آوازه آن تا دوردست‌ها نیز رفته و امروزه به یكی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی این قوم تبدیل شده است.
پوشاك زنان عشایر شامل كلاهك، آرخالق، تنبان و پاپوش است كه بیشتر در رنگ‌های شاد و متنوع و الهام گرفته از طبیعت تهیه می‌شود.
پوشاك مردان ایل را هم كلاه، پیراهن، آرخالق، شال كمر، چقه و كپنك تشكیل می‌دهد. ایلاتی‌ها در گذشته دارای آرخالق و شال و كلاه‌های بدون لبه و نمدی بوده‌اند و در عصر پهلوی ناچار شدند مثل دیگران لباس یك شكل بپوشند

قالی، گلیم و گبه از مهم‌ترین صنایع دستی استان محسوب می‌شوند، پس از آن باید از خاتم، خاتم سازی و خاتم کاری و پس از آن معرق‌کاری روی چوب، منبت کاری چوب، نقاشی روی چوب و سفال و سرامیک، کاشی معرق و کاشی هفت رنگ یاد کرد. از رشته‌های رایج در استان فارس طراحی و نگارگری (نگارگری، گل و مرغ‌سازی، تذهیب و تشعیر) است. رنگرزی گیاهی و استفاده از مواد ملونه طبیعی در رنگرزی خامه و ابریشم نیز کاری پررونق در استان فارس است. در زمینه فلزکاری و هنرهای مرتبط با فلز نیز می‌توان از آثار قلمزنی روی نقره یاد کرد. از سایر رشته‌های صنایع دستی رایج در این استان می‌توان به دوخت لباس‌های محلی، عروسک‌سازی، پیکرتراشی، نمدمالی، رودوزی‌های سنتی، بافتنی، نقشه‌کشی فرش و گلیم اشاره کرد.

صنایع دستی در معماری نوعی دیگر از هنرهای دستی در معماری ساختمان‌ها کاربرد دارد. از جمله آنها نقاشی پرندگان، گل، شاخه درختان و فرشتگان بر سقف‌های بسیاری از عمارت‌های قدیمی نظیر نارنجستان قوام، خانه زینت‌الملوک دیده می‌شوند و همچنین کاشی‌های هفت رنگی که در عمارت‌های باغ عفیف‌آباد و باغ ارم وجود دارند.

آینه‌کاری و گچ‌بری و منبت‌کاری که در امامزاده‌هایی مانند شاهچراغ به چشم می‌خورند. درب و پنجره‌های چوبی در ساختمان‌های قدیمی مانند مسجد نصیرالملک و کارهای دستی در عمارت کلاه‌فرنگی آباده و طرح مسجد کبیر نی‌ریز هم از این دست هستند

جاذبه های توریستی

جاذبه های مهم:

آبشار استهبان: آبشار استهبان يكي از زيباترين آبشارهاي منطقه است. اين آبشار در سال 1335 خورشيدي به همت حقيقت بخشدار آن زمان استهبان و به معماري حاج حسين بنا (معمارپور) و سنگ تراشي حاج احمد علي دژ ساخته شده است

آبشار مارگون: آبشار زیبای مارگون یکی از زیباترین چشم اندازهای طبیعی استان فارس به شمار می آید که در فاصله حدود 45 کیلومتری شمال غرب شهر سپیدان واقع شده است

آرامگاه خواجوی کرمانی: آرامگاه کمال الدین ابوالعطا متخلص به خواجو که 753-689 ه ق در تنگ الله اکبر و کمی بالاتر از دروازه قران شیراز واقع شده است.

آرامگاه شاهچراغ: در کنار میدان احمدی شيراز قرار دارد. شاهچراغ آرامگاهي است كه در آن حضرت میر سید احمد فرزند امام موسی کاظم (ع) معروف به شاه چراغ و برادر امام رضا (ع) دفن شده است

آرامگاه کوروش کبیر: کوروش دوم، معروف به کوروش بزرگ یا کوروش کبیر(۵۷۶-۵۲۹ پیش از میلاد). شاه پارسی، به‌خاطر بخشندگی‌، بنیان گذاشتن حقوق بشر، پایه گذاری نخستین امپراتوری چند ملیتی و بزرگ جهان، آزاد کردن برده‌ها و بندیان، احترام به دین‌ها و کیش‌های گوناگون، گسترش تمدن و غیره شناخته شده‌است

ارگ کریمخانی: بنای ارگ در سال 1180ه.ق /1760م توسط كریمخان زند ساخته شده است. بلندی دیوار آجری این ارگ، 12 متر و بلندای چهار برج آجری آن 15 متر است كه با نقش های ساده و زیبا تزئین شده است

امامزاده پیرمراد: يكي از اماكن مقدس و متبركه شهر استهبان امام زاده محمد بن علي ابراهيم بن موسي بن جعفر (ع) معروف به پيرمراد است. اين امام زاده در باختر استهبان و به فاصله 1000 قدمي از مركز شهر قرار دارد

بازار قیصریه، بازار مسگرها، بازار وکیل، بازار نو

باغ ارم: باغ ارم شیراز بطور مسلم از دوره سلجوقیان و در تمام دوره آل اینجو و آل مظفر و گوركانیان وجود داشته و با توجه به اینكه سیستم فئودالی بطور كامل بر جامعه آن دوره حاكم بوده بدون تردید بانیان و صاحبان باغ ارم كه باغی ارزشمند بوده، در آن زمان حكام وقت بوده‌اند

باغجنت، باغ جهان نما، باغ دلگشا، باغ عفیف آباد، باغ نارنجستان قوام، باغ نشاط، باغ نظر

باغ پرندگان: باغ پرندگان شیراز در گلدشت حافظ شیراز، با سرمایه ی بخش خصوصی شیراز ساخته شده است. این باغ با هدف کمک به صنعت اکوتوریسم و افزایش شمار گردشگران ایجاد شده است

بهشت گمشده: تنگ بستانک یا بهشت گمشده، قطعه‌ای از بهشت و سرزمینی همزیست با آب، درخت و کوهستان است که در گوشه شمال غرب شیراز از توابع شهرستان مرودشت قرار گرفته و هر سال میهمانان و مسافران را از اقصی نقاط کشور به سوی خود فرا می‌خواند

تخت جمشید: تخت جمشید (Ttakht -e- Jamshid) نام محلی پایتخت داریوش بزرگ است؛ که از لحاظ وسعت، عظمت و شکوه، مهمترین مجموعه باستانی هخامنشی در ایران است. این مجموعه بی نظیر در دامنه کوه رحمت (کوه مهر)، در مقابل جلگه مرودشت و 55 کیلومتری شمال شرقی شیراز قرار دارد

تل تیموریان: در یک کیلومتری روستای کوشک از توابع ارسنجان تپه ای به طول 200 متر و پهنای 140 متر واقع می باشد که به نام تل تیموران خوانده می شود

تل ضحاک: تل خاکی مشهور به تل ضحاک در 3 کیلومتری جنوب فسا واقع شده است. تل ضحاک که از آثار ما قبل اسلام است و ویرانه های کاخ یکی از شاهان ساسانی به همین نام می باشد که آثار باستانی زیادی بر اثر کاوش در اطراف آن بدست آمده و در موزه های کشور نگهداری می شود

حافظیه: حافظیه نام مجموعه آرامگاه شاعر برجسته ایرانی، حافظ شیرازی است که در شهر شیراز قرار دارد. آرامگاه حافظ در شمال شهر شیراز، پایین‌ تر از دروازه قرآن، در یکی از قبرستان های معروف شیراز به نام خاک مصلی قرار دارد و مساحت آن ۱۹۱۱۶ متر مربع است

حمام علی خان، حمام کهنه فراشبند، حمام مائینک، حمام نوجین

حمام وکیل:

از دوره حکومت کریم خان زند که خود را وکیل الرعایا می خواند؛ آثار زیبا و مجموعه های بزرگی در شهر شیراز بر جای مانده است

دره پلنگان: دره پلنگان از مراکز تفریحی قدیمی است که با همین نام در سده هفتم و هشتم از آن یاد شده است. شبانکاره ای (متوفی 736 هجری قمری) مولف مجمع الانساب در اواخر سده ششم هجری قمری دوبار از آن با عنوان دره پلنگان یاد کرده و آن را از تفرجگاهها و مکانهای تفریحی آن زمان بر شمرده است

دروازه خشایار(دروازه ملل): در مشرق جلو خان پلکان ورودي، به فاصله 22 متري از لبه صفه، کاخ کوچکي است که دروازه ملل نام دارد، زيرا که نمايندگان همه قبايل تابع کشور ايران بدان وارد مي‌شده و سپس به سوي کاخ‌هاي بار مي‌رفته‌اند

دروازه قرآن: دروازه قران یکی از سمبل های زیبای شهر شیراز است که به سال 1327 خورشیدی پس از ویرانی طاق قدیمی به احتمام حاج اعتماد التجار (ایگار) بازرگان نیکوکار و نیک اندیش شیرازی ساخته شده است در زمان دیلمان در همین مکان یک دروازه زیبا ساخته شده بود که بانی آن عضدالدوله دیلمی بوده است

دریاچه پریشان(فامور): اين درياچه كه به زبان محلي «پيرشون» ناميده مي شود در فاصله 15 كيلومتري شرق شهر كازرون واقع شده كه آبهاي سطحي حاصل از ريزش هاي جوي حوضه اي به مساحت 263 كيلومتر مربع را در خود ذخيره مي كند. آب اين درياچه از صدها چشمه كوچك و بزرگ مناطق دشت ارژن و دشت فامور فراهم مي شود

دریاچه مهارلو(نمک): این دریاچه با ابعاد ۱۰×۶ در ۲۳ کیلومتری و وسعت ۲۵ هزار هکتاریجنوب شرقی شهر شیراز و در باختر دریاچه بختگان قرار گرفته‌است

رودخانه دالکی: یک رود دایمی به طول 170 کیلومتر است که شیب متوسط آن 8/0 درصد می باشد. این رود که حوزه آن خلیج فارس و دریای عمان است در مسیر کلی خود که به سمت جنوب باختری است، از شهرستان های كازرون، برازجان و بوشهر در استان های فارس و بوشهر عبور می کند

رودخانه و دریاچه شش پیر: این چشمه كه در ۸ كیلومتری شمال روستای «برشنه» از توابع بخش همایجان قرار دارد، از میان شكاف های كوه به طور معجزه آسایی به آرامی بیرون می آید چندمتر پایین تر از سرچشمه رودخانه ای خروشان به راه می افتد

زندان سلیمان: يكي از آثار بسيار زيبا كه به اوايل دوره هخامنشيان تعلق دارد، بناي چهارگوش برج مانندي است كه در دوران اسلامي به « زندان سليمان » شهرت يافت

سرای مشیر: سراي مشير يا سراي گلشن از آثار دوره قاجاريه در شيراز است كه در انتهاي جنوبي بازار وكيل در گوشه شرقي آن قرار گرفته است. اين سرا كه داراي طرح و نقشه اي دايره اي (هشت گوش) است، توسط ميرزا ابوالحسن خان مشيرالملك احداث شده است

سعدیه: ابو محمد مشرف الدین مصلح ابن عبد اله بین سالهای 605 تا 606 ه ق در شیراز دیده به جها گشود و پس از سفرهای طولانی در بین انحرین، شام، حجاز، شمال آفریقا و ... به زادگاه خود بازگشت و در ذی الحجه سال 691 یا 694 ه ق وفات یافت. پیکرش در خانقاهی که اکنون آرامگاه وی می باشد و در گذشته محل زندگی او بوده است به خاک سپرده شد

شهر اردشیر کوره، شهر تاریخی بیشاپور

عمارت کلاه فرنگی سورمق: این عمارت در 24 کیلومتری جنوب شهر آباده قرار دارد. بنايي از آثــار دوره قـاجاريــه اســـت. اين بنـای بسيار زيبــا كه درباغچــه اي درنزديكـــي يكـــي از ميادين مركـــزي شهر قرار دارد، عمارتي است با نقشه دايره اي شكل و وسعتي درحــدود 20 متـر مربــع داراي چهــار درب ورودي وپنجـره هــاي بلنـد

غار سنگ شکن، غار شاپور

قصر بهرام گور: درنزديكي سورمق سمت راست جاده شیرازبه آباده، تل خاكي بسيار بزرگي به ارتفاع حدود 9 كيلومتر وجودداردکه برطبق منابع ومتون تاريخي اين تل مشهور ومنسوب به يكي از قصرهاي بهرام گور از پادشاهان دوره ساساني است. این بنا که اکنون فرو ریخته دارای آثار دیوارهای با خشت های مکعبی بزرگ است

قلعه استخر: قلعه معروف استخر كه در دوران عضد الدوله ديلمي ايجاد شده در بالاي كوه استخر در انتهاي شمال باختري جلگه مرودشت قرار گرفته است

قلعه دختر، قلعه ساسانی ایزدخواست،قلعه اژدها پیکر

کاخ اردشیر بابکان، کاخ اختصاصی کوروش، کاخ اردشیر ساسانی، کاخ تچر، کاخ فیروزآباد، کاخ مرکزی، کاخ هخامنشی سروان(لیدوما)، کاخ هدیش

کاروانسرای ایزد خواست، کاروانسرای نی ریز

مجموعه باستانی پاسارگاد: در 70 کیلومتری جاده شیراز به اصفهان در دشت مرغاب قرار دارد. پاسارگاد نخستین پایتخت امپراتوری هخامنشی بود. این شهر توسط کوروش کبیر ساخته شد و تا اواخر حکومت هخامنشیان تاج گذاری پادشاهان این سلسله در این شهر انجام می شد. مجموعه آثار پاسارگاد در محوطه اي به پهناي دو و درازي سه كيلومتر گسترده است

مسجد جامع ارسنجان: یکی از قدیمی ترین ابنیه دوران صفویه است که با دو ایوان در شرق و غرب بنا شده است. شبستان این مسجد با مصالح جدید تعمیر شده و مسجد بزرگ تری با گنبد رفیع در مجاورت این مسجد قدیمی بنا است. اين مسجد بزرگ، شبستانی بسيار وسيع و محرابی زيبا دارد که در نوع خود کم نظير است

مسجد جامع عتیق: مسجد جامع عتیق یا مسجد جمعه یا مسجد جامع یا مسجد آدینه، از كهن ترین مساجد قدیمی شیراز است كه در مشرق شاهچراغ قرار دارد

مسجد سنگی ایج: مسجد سنگی ايج از يادگارهای دوره ساسانی است که در روستای ايج شهرستان استهبان واقع می باشد.

منطقه حفاظت شده توت سیاه: وسعت این منطقه حدود 20 هزار هکتار است و دارای گونه های گیاهی سردسیر و گونه های جانوری از قبیل گور خر ،بز،پازن و آهو و قوچ می باشد

موزه تخت جمشید، موزه ساسانی، موزه سنگهای تاریخی، موزه کریمخان، موزه نارنجستان، موزه نظامی، موزه پارس

نرگس زارهای کازرون: اطراف كازرون مملو است از گل هاي نرگس و نرگس زارهاي متعدد. گل هاي نرگس كازرون از طراوت و مرغوبيت خاصي برخوردار است كه گونه هاي متعددي همچون نرگس شش پر، شهلا و معمولي را شامل مي شود كه از ميان آنها نرگس شهلا به جهت داشتن زيبايي و بوي ويژه مشهور است

نقش برجسته بهرام، نقش برجسته جنگ تن به تن، نقش برجسته تاجگذاری اردشیر بابکان

نقش رجب، نقش رستم، نقش پیروزی

پارك ملی بمو: با وسعت 48000 هكتار در شمال استان فارس و شمال شرقی شهر شیراز قرار دارد. این پارك توسط جاده شیراز-اصفهان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم می شود و فاصله آن تا شهر شیراز 5 كیلومتر است

پیست اسکی پولادکف: مجموعه تفریحی ورزشی پولادکف دومین پیست اسکی بزرگ و بین‌المللی ایران است که در ۸۰ کیلومتری شمال شهر شیراز واقع شده و استفاده تفریحی ورزشی دارد؛ همچنین این پیست به صورت چهار فصل دایر است

چشمه شیرین: در دهستان خسرو شیرین به فاصله 120 کیلومتری از اقلید چشمه سارهای متعددی در میان چمنزارهای طبیعی و درختان قطور و سایه گستر وجود دارد که از جاذبه های دیدنی شهرستان محسوب می شود

کاخ آپادانا: محوطه باستاني شوش در شهر شوش، محوطه وسيعي را در برمي‌گيرد، كه بناها و سازه‌هاي معماري بسيار متنوعي پيش از تاريخ تا دوران اسلامي را در خود جاي داده است

رستورانها و مراکز خرید

رستورانها:

رستوران آهو: شیراز، بلوار پاسداران، نبش خیابان شهید کلاهدوز

رستوران آپادانا: جاده سپیدان-گود گویمی-خیابان بهاران

رستوران باغ رویا: شیراز، معالی آباد-انتهای خیابان پزشکان

رستوران بهاران: شیراز، خیابان زند-روبروی دانشکده مهندسی

رستوران توریستی لاله: آباده-میدان بسیج-روبروی هلال احمر

رستوران خان نائب:

شیراز، فلکه گاز-ابتدای باغ تخت-رستوران و بیرون بر خان نایب

فست فود سفیر:

خیابان قصرالدشت- آسیاب قوامی-روبروی انتقال خون

مراکز خرید: